|
Kadınlara Karşı Her Türlü
Ayrımcılığın Tasfiye Edilmesine Dair Sözleşme
*Madde 1 [Kadınlara karşı ayrımcılığın tanımı]Bu Sözleşmenin amacı
bakımından “kadınlara karşı ayrımcılık” terimi siyasal, ekonomik, sosyal,
kültürel, kişisel veya diğer alanlardaki kadın ve erkek eşitliğine dayanan
insan haklarının ve temel özgürlüklerin, medeni durumları ne olursa olsun
kadınlara tanınmasını, kadınların bu haklardan yararlanmalarını veya
kullanmalarını engelleme veya hükümsüz kılma amacını taşıyan veya bu sonucu
doğuran cinsiyete dayalı her hangi bir ayrım, dışlama veya kısıtlama
anlamına gelir.
*Madde 2 [Hukuki alanda tedbirler alma yükümlülüğü]Taraf Devletler kadınlara
karşı ayrımcılığın her biçimini yasaklayıp, her türlü vasıtayla ve hiç vakit
kaybetmeden kadınlara karşı ayrımcılığı tasfiye etme politikası izlemeyi
kabul ederler, ve bu amaçla aşağıdaki konularda taahhütte bulunurlar:
*a) Erkeklerin ve kadınların eşitliği prensibini henüz ulusal anayasalarına
veya diğer ilgili mevzuatlarına içselleştirmemişler ise, bu prensibi
içselleştirmeyi ve yasalar ve diğer uygun vasıtalarla bu prensibin pratik
olarak uygulanmasını sağlamak;
*b) Kadınlara karşı her türlü ayrımcılığı yasaklayan ve gerektiği taktirde
yaptırımlar getiren gerekli mevzuatı çıkarmak ve diğer tedbirleri almak;
*c) Kadınların haklarını erkeklerle eşit bir biçimde koruyacak hukuki
mekanizmalar kurmak ve yetkili ulusal yargı yerleri ile diğer kamu kurumları
vasıtasıyla her hangi bir ayrımcılık karşısında kadınların etkili bir
biçimde korunmasını sağlamak;d) Kadınlara karşı ayrımcılık niteliğindeki bir
eylem veya uygulamadan kaçınmak ve kamu kurum ve kuruluşların bu yükümlülüğe
uygun davranmalarını sağlamak;e) Her hangi bir kişi, kurum veya kuruluş
tarafından kadınlara karşı ayrımcılık yapılmasını önlemek için gerekli her
türlü tedbiri almak;f) Kadınlara karşı ayrımcılık oluşturan mevcut yasaları,
hukuki düzenlemeleri, gelenekleri ve uygulamaları değiştirmek veya kaldırmak
için gerekli her türlü tedbiri almak;g) Kadınlara karşı ayrımcılık oluşturan
bütün ulusal ceza hükümleri kaldırmak;
*Madde 3 [Siyasal, ekonomik ve kültürel alanlarda tedbir alma
yükümlülüğü]Taraf Devletler kadınların tam olarak gelişmelerini ve
ilerlemelerini sağlamak üzere, erkeklerle eşitlik temeline dayanan insan
haklarını ve temel özgürlüklerini güvence altına almak ve kullanmalarını
sağlamak amacıyla, mevzuat çıkarmak da dahil her alanda ve özellikle
siyasal, sosyal, ekonomik ve kültürel alanlarda gerekli her türlü tedbiri
alır.
*Madde 4 [Geçici olarak alınan özel tedbirler]1. Erkekler ile kadınlar
arasındaki eşitliği fiilen gerçekleştirmeyi hızlandırmak için Taraf
Devletlerin aldıkları geçici tedbirler, bu Sözleşmede tanımlanan bir
ayrımcılık şeklinde görülemez; ancak bunlar hiç bir şekilde eşitlikçi
olmayan veya farklı türden standartların sürdürülmesi sonucunu doğuramaz;
fırsat ve muamele eşitliğini sağlama amacı gerçekleştiğinde bu tedbirlerin
uygulanmasına son verilir.2. Anneliği korumak amacıyla bu Sözleşmedeki
tedbirler de dahil Taraf Devletler tarafından alınan bütün özel tedbirler
ayrımcılık şeklinde görülemez.
*Madde 5 [Önyargıların ve geleneklerin tasfiye edilmesi]Taraf Devletler
aşağıdaki konularda gerekli tedbirleri alırlar:a) Her iki cinsten birinin
aşağı veya üstün olduğu veya erkekler ile kadınların basma kalıp rollere
sahip oldukları düşüncesine dayanan bütün önyargılar ve gelenekler ile her
türlü uygulamayı tasfiye etmek amacıyla erkeklerin ve kadınların sosyal ve
kültürel davranış tarzlarını değiştirmek;b) Ailede verilen eğitimin,
toplumsal bir işlev olarak anneliğin gerektiği şekilde anlaşılmasını ve
çocuğun büyütülmesinde ve yetiştirilmesinde erkeklerin ve kadınların ortak
sorumluluğunun kabul edilmesini, yani çocuğun menfaatlerinin her durumda
öncelik taşıdığını de içermesini sağlamak.
*Madde 7 [Oy verme, seçilme ve katılma hakkı]Taraf Devletler ülkenin siyasal
ve kamusal yaşamında kadınlara karşı ayrımcılığı tasfiye etmek için gerekli
her türlü tedbiri alır ve, özellikle kadınların erkeklerle eşit şekilde
aşağıdaki haklarını güvence altına alır:
*a) Bütün seçimlerde ve referandumlarda oy kullanmak ve kamusal olarak seçim
yapılan bütün organlara seçilebilmek hakkı;
*b) Hükümet politikalarının formüle edilmesine ve bunların uygulanmasına
katılma hakkı ile kamu görevlerine atanma ve idarenin her düzeyinde kamusal
görevleri yerine getirme hakkı;
*c) Hükümet dışı kuruluşlar ile ülkenin kamusal ve siyasal yaşamıyla ilgili
kuruluşlara katılma hakkı.
*Madde 9 [Vatandaşlık hakkı]1. Taraf Devletler vatandaşlığın kazanılması,
değiştirilmesi, sürdürülmesi konusunda kadınlara erkeklerle eşit haklar
tanır. Taraf Devletler özellikle, bir yabancı ile evlenmenin veya evlilik
sırasında kocanın vatandaşlık değiştirmesinin, otomatik olarak kadının da
vatandaşlık değiştirmesine, vatansız kalmasına veya zorla kocanın
vatandaşlığına geçmesine neden olmamasını sağlar.2. Taraf Devletler
çocukların vatandaşlığı konusunda kadınlara erkeklerle eşit haklar sağlar.
Madde 10 [Eğitim hakkı]Taraf Devletler eğitim alanında kadınların erkeklerle
aynı haklara sahip olmalarını sağlamak için kadınlara karşı ayrımcılığı
tasfiye etmek üzere gerekli her türlü tedbiri ve kadınlarla özellikle
erkeklerin eşitliğine dayanan aşağıdaki tedbirleri alır:
*a) Meslek ve sanat rehberliği verilmesinde, kentsel alanlarda olduğu gibi
kırsal alanlarda da eğitim kuruluşlarına girme ve bu kuruluşlardan diploma
almada eşit şartların sağlanması; bu eşitlik okul öncesi eğitim ile genel,
teknik, mesleki ve yüksek teknik eğitimde, ve her çeşit mesleki öğretimde
sağlanır
*b) Aynı öğretim programına katılmaları, aynı sınavlara girmeleri, nitelik
bakımından aynı düzeydeki eğitimcilerden eğitim almaları, aynı nitelikteki
bina ve eğitim araçlarına sahip olmaları sağlanır;
*c) Erkeklerin ve kadınların kalıplaşmış rolleriyle ilgili kavramların
eğitimin her düzeyinden ve biçiminden tasfiye edilmesi için karma eğitim ve
bu amaca ulaşılmasına yardımcı olacak diğer eğitim türleri teşvik edilir, ve
özellikle okul kitapları ve ders programların gözden geçirilir ve bu öğretim
metoduna göre uyarlanır;
*d) Burs ve diğer eğitim yardımlarından yararlanmada aynı imkanlar sağlanır;
*e) Erkekler ile kadınlar arasında varolan eğitim açığını mümkün olan en
kısa sürede kapatmayı amaçlayan yetişkinler için programlar ile okuma yazma
programları da dahil, sürekli eğitim programlarına katılmaları konusunda
aynı imkanlar sağlanır;
*f) Kız öğrencilerin okuldan ayrılma oranlarının düşürülmesi ve okuldan
erken ayrılan kızlar ve kadınlar için eğitim programları düzenlenir;
*g) Spora ve beden eğitimine faal olarak katılmalarını sağlamak için aynı
imkanlar tanınır;
*h) Aile planlaması hakkında bilgi ve tavsiyeler dahil, aile sağlığını ve
iyiliğini sağlayamaya yardımcı olacak özel bazı eğitsel bilgiler verilir.
*1. Taraf Devletler istihdam alanında erkekler ile kadınların eşitliğini
sağlayacak şekilde kadınlara karşı ayrımcılığı tasfiye etmek için kadınlara
aynı hakları ve özellikle aşağıdaki hakları tanır:
*a) Her insanın vazgeçilmez bir hakkı olan çalışma hakkı;
*b) İstihdam konularında seçim yapılırken aynı ölçülerin uygulanması da
dahil, aynı istihdam imkanlarından yararlanma hakkı;c) Mesleğini ve işini
serbestçe seçme hakkı, meslekte ilerleme hakkı, iş güvenliğine sahip olma ve
hizmet karşılığı imkanlardan ve menfaatlerden yararlanma hakkı ile, çıraklık
eğitimi, ileri düzeyde mesleki eğitim ve bilgi yenileme eğitimi gibi mesleki
eğitim ve yenileme eğitimi alma hakkı;
*c) Mesleğini ve işini serbestçe seçme hakkı, meslekte ilerleme hakkı, iş
güvenliğine sahip olma ve hizmet karşılığı imkanlardan ve menfaatlerden
yararlanma hakkı ile, çıraklık eğitimi, ileri düzeyde mesleki eğitim ve
bilgi yenileme eğitimi gibi mesleki eğitim ve yenileme eğitimi alma hakkı;
*d) Tazminatlar da dahil eşit ücret alma, ve eşit değerde yapılan işe karşı
eşit muamele görme ile birlikte işin niteliğinin değerlendirilmesinde eşit
muamele görme hakkı;
*e) Özellikle emeklilik, işsizlik, hastalık, malullük, yaşlılık ve diğer iş
göremezlik gibi hallerde sosyal güvenlik hakkı ile birlikte ücretli izin
hakkı;
*f) Sağlığın korunması ve doğurganlık yeteneğinin korunması da dahil,
çalışma şartlarında güvenlik hakkı;
*2. Taraf Devletler, evlilik veya annelik sebepleriyle kadına karşı
ayrımcılık yapılmasını engellenmek ve çalışma hakkını etkili bir biçimde
korumak için aşağıdaki tedbirleri alırlar:
*a) Hamilelik veya annelik izni sebebiyle işe son verilmesini ve medeni
duruma dayanılarak işten çıkarma şeklinde ayrımcılık yapılmasını cezaya tabi
tutarak yasaklar;
nb) İşi, işte kıdemi veya sosyal hakları kaybetmeden ücretli olarak veya
buna benzer menfaatler sağlanarak annelik izni verilmesine dair düzenleme
yapar;
*c) Anne ve babanın aile içi yükümlülüklerini, çalışma yaşamındaki
sorumluluklarıyla ve toplumsal yaşama katılmalarıyla uyumlaştırabilmeleri
için, özellikle çocuk bakım kurumlarının kurulmasını ve geliştirilmesini
istemek suretiyle, gerekli destekleyici sosyal hizmetlerin sağlanmasını
teşvik eder;
*d) Hamilelik sırasında kendilerine zarar verebilecek işlerde çalışan
kadınların özel olarak korunmasını sağlar;
*3. Bu madde kapsamına giren koruyucu yasal önlemler, bilimsel ve teknolojik
bilgilerin ışığında periyodik olarak gözden geçirilir ve gerekli görüldüğü
takdirde düzeltilir, kaldırılır veya genişletilir.
*Madde 12 [Sağlık hakkı]1. Taraf Devletler sağlık alanında erkekler ile
kadınların eşit şekilde, aile planlaması hizmetleri de dahil sağlık
hizmetlerinden yararlanmalarını sağlamak üzere kadınlara karşı ayrımcılığı
tasfiye etmek için gerekli her türlü tedbiri alır.
*2. Taraf Devletler bu maddenin birinci fıkrasındaki hükümlere bakmaksızın,
hamilelik dönemi, doğum dönemi ve doğum sonrası dönem ile ilgili olarak
kadınlara, gerektiği takdirde ücretsiz olarak, gerekli hizmetleri sağlar;
bunun yanında hamilelik ve emzirme döneminde yeterli hizmet verir.
*Madde 15 [Hukuk önünde eşitlik hakkı]1. Taraf Devletler kadınların
erkeklerle hukuk önünde eşitliğini kabul eder.
*2. Taraf Devletler hukuki meselelerde kadınların erkeklerle aynı hukuki
ehliyete sahip olmalarını ve bu ehliyeti kullanmaları için aynı imkanlara
sahip olmalarını kabul eder. Taraf Devletler özellikle, sözleşme yapma ve
malların idaresi konusunda kadınlara eşit haklar tanır ve, mahkeme ve yargı
yerleri önündeki davaların her aşamasında eşit muamele görmelerini sağlar.
*3. Taraf Devletler, kadının hukuki ehliyetini kısıtlamaya yönelik hukuki
sonuç doğuran bütün sözleşmelerin ve her türlü özel belgenin hükümsüz
sayılacağını kabul eder.
*4. Taraf Devletler, kişilerin seyahat hakkı ve, yerleşme ve konutu seçme
özgürlüğü ile ilgili yasalarda erkeklere ve kadınlara eşit haklar tanımayı
kabul eder.
Kadınların Siyasal Haklarına Dair
Sözleşme
7 Temmuz 1954
*Madde 1 [Oy verme hakkı]Kadınlar hiç bir ayrımcılığa tabi tutulmaksızın
erkekler ile eşit şartlarda bütün seçimlerde oy verme hakkına sahiptir.
*Madde 2 [Seçilme hakkı]Kadınlar hiç bir ayrımcılığa tabi tutulmaksızın
erkekler ile eşit şartlar altında, ulusal hukuk tarafından kurulmuş olup
halkın seçtiği bütün kuruluşlara seçilme hakkına sahiptir.
*Madde 3 [Kamu hizmetlerinde görevlendirilme hakkı]Kadınlar hiç bir
ayrımcılığa tabi tutulmaksızın erkekler ile eşit şartlar altında, ulusal
hukuk tarafından kurulmuş olan kamu hizmetlerinde görevlendirilme ve kamu
görevlerini icra etme hakkına sahiptir.
|