|
İL VE İLÇE İNSAN HAKLARI
KURULLARININ KURULUŞ GÖREV VE ÇALIŞMA ESASLARI
İNSAN HAKLARI İHLAL İDDİASI BAŞVURU FORMU
BAŞBAKANLIK İNSAN HAKLARI BAŞKANLIĞI
İnsan haklarının korunması ve geliştirilmesine yönelik çalışmalarda bulunmak
üzere, 12 Nisan 2001 tarih ve Başbakanlık Teşkilat Kanununda değişiklik
yapan 4643 Sayılı Kanunla kurulmuştur.
İL VE İLÇE İNSAN HAKLARI KURULLARININ KURULUŞ, GÖREV VE ÇALIŞMA ESASLARI
HAKKINDA YÖNETMELİK
(23 Kasım 2003 tarih ve 25298 sayılı Resmi Gazetede yayınlanmıştır.)
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Hukuki Dayanak ve Tanımlar
Amaç
Madde 1: Bu Yönetmeliğin amacı; toplumda ve kamu görevlilerinde insan
hakları bilincini geliştirmek, insan haklarını korumak, ihlal iddialarını
incelemek ve araştırmak, insan hak ve özgürlüklerinin kullanılmasının
önündeki engeller ile hak ihlallerine yol açan sosyal, siyasi, hukuki ve
idari nedenleri incelemek, araştırmak ve bunların çözümüne ilişkin
önerilerde bulunmak üzere, illerde “İl İnsan Hakları Kurulu” ile ilçelerde
“İlçe İnsan Hakları Kurulu”nun kuruluş, görev ve çalışma esaslarını
belirlemektir.
Kapsam
Madde 2: Bu Yönetmelik il ve ilçe İnsan Hakları Kurullarının kuruluş, görev
ve çalışma esaslarına ilişkin iş ve işlemleri kapsar.
Hukuki Dayanak
Madde 3 : Bu Yönetmelik 3056 sayılı Başbakanlık Teşkilâtı Hakkında Kanun
Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkında Kanunun ek 6. maddesine
dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
Madde 4 : Bu Yönetmelikte;
Bakanlık: Başbakanın görevlendireceği insan haklarından sorumlu Devlet
Bakanını,
Bakan: Başbakan tarafından görevlendirilen insan haklarından sorumlu
Başbakan Yardımcısını veya Devlet Bakanını,
Başkanlık: Başbakanlık İnsan Hakları Başkanlığını,
İl Kurulu: İl İnsan Hakları Kurulunu,
İl Masası: İl İnsan Hakları Danışma ve Başvuru Masasını,
İlçe Kurulu: İlçe İnsan Hakları Kurulunu,
İlçe Masası: İlçe İnsan Hakları Danışma ve Başvuru Masasını,
Sivil Toplum Kuruluşu : Çalışmaları gönüllülük esasına dayalı, tüzüklerinde
ve çalışma programlarında insan hakları konularına yer verilen dernek, vakıf
gibi tüzel kişiliğe sahip kuruluşları,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
İl ve İlçe İnsan Hakları Kurullarının Kuruluşu
İl Kurulu
Madde 5: Bu Yönetmelikte belirtilen görevleri yerine getirmek üzere İl
Kurulu, vali veya valinin görevlendireceği bir vali yardımcısının
başkanlığında;
a) Büyükşehir statüsü bulunan illerde büyük şehir belediye başkanı veya
başkan yardımcısı, diğer illerde il belediye başkanı veya başkan yardımcısı,
b) İl Genel Meclisinin kendi üyeleri arasından seçeceği bir temsilci,
c) Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde grubu bulunan siyasi partilerin il
başkanları veya görevlendirecekleri bir temsilci,
d) Üniversite rektörleri veya bu konuda görevlendirecekleri bir öğretim
üyesi ya da elemanı,
e) Valilik tarafından belirlenecek kamu kurum ve kuruluşlarında görev yapan
bir avukat veya hukuk fakültesi mezunu bir kamu görevlisi,
f) Baro temsilcisi,
g) Tabip odasından bir temsilci,
h) Ticaret veya sanayi odasından valilik tarafından belirlenecek bir
temsilci,
i) Valilik tarafından belirlenecek diğer meslek odaları veya sendikalardan
bir temsilci,
j) Mahalli televizyon, gazete, radyo gibi kuruluşlardan başvuranlar
arasından valilik tarafından belirlenecek bir temsilci,
k) Muhtarlar derneği başkanı, yoksa mahalle muhtarlarından başvuranlar
arasından valilik tarafından belirlenecek bir temsilci,
l) Okul-aile birliklerinden başvuranlar arasından valilik tarafından
belirlenecek bir temsilci,
m) Sivil Toplum Kuruluşlarından başvuranlar arasından valilik tarafından
belirlenecek en az üç temsilciden oluşur.
Kurul başkanı gerekli gördüğü durumlarda ilgili kamu veya özel kuruluş
temsilcilerini veya kişileri de toplantıya çağırabilir.
İlçe Kurulu
Madde 6: Bu Yönetmelikteki görevleri yerine getirmek üzere İlçe Kurulu,
kaymakamın başkanlığında;
a) İlçe belediye başkanı veya başkan yardımcısı,
b) İl Genel Meclisinin ilçeden seçilen üyeleri arasından seçeceği bir
temsilci,
c) Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde grubu bulunan siyasi partilerin ilçe
başkanları veya görevlendirecekleri bir temsilci,
d) Fakülte veya yüksekokulun bu konuda görevlendirecekleri bir öğretim üyesi
veya elemanı,
e) Kamu kurum ve kuruluşlarında görev yapan bir avukat veya hukuk fakültesi
mezunu bir kamu görevlisi,
f) İlçede görev yapan avukatlardan başvuranlar arasından kaymakamlık
tarafından belirlenecek bir temsilci,
g) İlçede görev yapan doktorlardan başvuranlar arasından kaymakamlık
tarafından belirlenecek bir temsilci,
h) Kaymakamlık tarafından belirlenecek meslek odalarından veya sendikalardan
bir temsilci,
i) Mahalli televizyon, gazete, radyo gibi kuruluşlardan başvuranlar
arasından kaymakamlık tarafından belirlenecek bir temsilci,
j) Muhtarlar derneği başkanı, yoksa mahalle muhtarlarından başvuranlar
arasından kaymakamlık tarafından belirlenecek bir temsilci,
k) Okul-aile birliklerinden başvuranlar arasından kaymakamlık tarafından
belirlenecek bir temsilci,
l) Sivil Toplum Kuruluşlarından başvuranlar arasından kaymakamlık tarafından
belirlenecek en az iki temsilciden oluşur.
Kurul Başkanı gerekli gördüğü durumlarda ilgili kamu veya özel kuruluş
temsilcilerini veya kişileri de toplantıya çağırabilir.
Danışma ve başvuru masaları
Madde 7: İllerde valilik yazı işleri müdürlüğünde, ilçelerde kaymakamlık
yazı işleri müdürlüğünde herkesin kolayca ulaşabileceği bir danışma ve
başvuru masası oluşturulur. Masaya gelen başvurularla ilgilenmek üzere
illerde vali, ilçelerde kaymakam tarafından sürekli bir memur
görevlendirilir. Masa görevlisinin hukuk formasyonuna sahip olması veya
halkla ilişkiler konusunda uzman olması göz önünde bulundurulur.
Komisyonlar
Madde 8: En az üç üyeden oluşmak üzere, İl ve İlçe Kurulları bünyesinde;
a) Halkla ilişkiler ve iletişim faaliyetleri,
b) İnsan hakları eğitimi ve insan hakları bilincini geliştirme,
c) İnsan hakları ihlallerini araştırma, inceleme ve değerlendirme,
konularında birer komisyon oluşturulur.
Gerekli görülen hallerde diğer konularda da komisyonlar oluşturulabilir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
İl ve İlçe İnsan Hakları Kurullarının Görevleri
Genel Görevler
Madde 9: İl ve İlçe Kurulları;
a) İllerde Bakanlık, Başkanlık, Valilik, İl Masası, İl Kurulu üyeleri ve
İlçe Kurulları tarafından İl Kurulunun gündemine getirilen; ilçelerde de
Bakanlık, Başkanlık, Valilik, İl Kurulu, Kaymakamlık, İlçe Masası ve İlçe
Kurulu üyeleri tarafından İlçe Kurulu gündemine getirilen konuları
değerlendirmek,
b) İnsan hakları ihlal iddialarını incelemek ve araştırmak,
c) İnsan haklarının korunması ve insan hak ve özgürlüklerinin
kullanılmasının önündeki engeller ile hak ihlallerine yol açan sosyal,
siyasi, hukuki ve idari sebepleri incelemek, araştırmak ve bunların çözümüne
ilişkin valilik veya kaymakamlık makamına önerilerde bulunmak,
d) Her türlü ayrımcılığın önlenmesi için gerekli çalışmaları yapmak,
e) İdarenin uygulamalarında vatandaşlara hoşgörü ve nezaketle yaklaşılmasını
sağlamak amacıyla gerekli çalışmaları yapmak,
f) Ayda bir tüm çalışmaları özet olarak, ilçelerde İl Kuruluna, illerde
Başkanlığa bildirmek,
ile görevlidir.
Halkla ilişkiler ve iletişim
Madde 10 : İl ve İlçe Kurulları;
a) İl ve İlçe Masaları kurmak,
b) İnsan haklarına ilişkin ihbar, dilek, talep ve şikayeti olan kişilerin,
insan hakları kurullarına başvurularını kolaylaştırmak için, bütün kamu
kurum ve kuruluşları ile şehrin önemli noktalarına “İnsan Hakları Başvuru
Kutuları” koymak ve bu kutuların valilik ve kaymakamlık tarafından
görevlendirilen personel marifetiyle mümkün olan en kısa sürede açılmasını
ve içindekilerin bir tutanakla masa başkanlığına teslim edilmesini sağlamak,
c) Telefon ve elektronik postayla ihbar imkanını sağlayacak tedbirleri
almak, bu amaçla herkesin danışma ve başvuru masalarına ulaşılabileceği
telefon ve elektronik mektup adreslerini yazılı ve görsel basın aracılığıyla
halka duyurmak,
d) Kurulların çalışmalarıyla ilgili olarak halkı bilgilendirmek, bu amaçla
yazılı ve görsel basın kuruluşlarıyla işbirliği yapmak ve internet
imkanından yararlanmak,
e) Kurulların görev ve çalışmalarında sivil toplum kuruluşlarıyla
işbirliğini geliştirmek,
f) Sivil toplum kuruluşlarının insan hakları konularında çalışmalar
yapmalarını teşvik etmek ve desteklemek,
ile görevlidir.
Bilgilendirme, bilinçlendirme ve eğitim
Madde 11 : İl ve İlçe Kurulları;
a) Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve Türkiye Cumhuriyeti Anayasasında
yeralan insan hakları konularında her türlü çalışmayı yaparak, kurul
üyeleri, uygulayıcılar ve vatandaşların bilinçlendirilmesini sağlamak
amacıyla etkinlikler düzenlemek,
b) Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi metni ve insan
hakları konusunda taraf olduğumuz uluslararası sözleşmeleri kurul üyelerine,
kamu kurum ve kuruluşlarına ve vatandaşlara dağıtmak,
c) İnsan hakları ile ilgili kitap, broşür ve mevzuat metinlerini temin
ederek kurul üyelerine, ilgili kamu kurum ve kuruluşlarına ve vatandaşlara
dağıtmak,
d) İnsan hakları konusunda, levha, afiş, broşür ve panolar hazırlanarak veya
temin edilerek halkın görebileceği yerlere asmak,
e) İnsan hakları bilincinin yaygınlaştırılması amacıyla, köy ve mahalle
muhtarlıklarıyla diyalogu geliştirmek,
f) İnsan hakları konusunda panel, konferans, seminer, konser, tiyatro, slayt
ve film gösterisi gibi etkinlikler düzenlemek,
g)Yerel radyo ve televizyon kanallarında uzmanların katılımıyla insan
hakları konusunda programlar düzenleyerek aydınlatıcı bilgiler verilmesini
sağlamak,
h) İlk ve orta dereceli okullarda insan hakları öğrenci kolu kurulmasını ve
insan haklarına saygı bilincini yerleştirmek için etkinlikler düzenlenmesini
teşvik etmek,
i) Fakültelerin ve yüksekokulların insan hakları alanındaki faaliyetlerini
desteklemek,
j) Çevre bilincini yaygınlaştırmak amacıyla bilgilendirme ve bilinçlendirme
çalışmaları yapmak,
k) Kütüphanelere insan hakları konulu kitap, dergi ve broşür gibi kaynakları
temin ederek halkın kullanımına sunulmasını sağlamak,
ile görevlidir.
Araştırma ve izleme
Madde 12 : İl ve İlçe Kurulları;
a) İnsan haklarıyla ilgili konularda üniversiteler, kamu kurumları, sivil
toplum kuruluşları ve diğer kurumlarla işbirliği yaparak araştırma
yapılması, yaptırılması ve rapor hazırlanmasını sağlamak,
b) Kadın, çocuk, hasta ve özürlü hakları ile ilgili araştırmalar yapılması
ve çözümler üretilmesini teşvik etmek,
c) İnsan hakları ihlaline neden olan çevre ve trafik sorunları ile ilgili
araştırmalar yapılması ve çözümler üretilmesini teşvik etmek,
d) İlköğretim çağına geldiği halde çeşitli sebeplerle okula gidemeyen
çocuklarla ilgili araştırmalar yapılmasını sağlamak,
e) Sokak çocuklarının sorunlarının çözümüne, çocuk işçiliğinin ve çocuk
dilenciliğinin önlenmesine yönelik çalışmalar yapılmasını sağlamak,
f) İnsan hakları uygulamalarını yerinde görmek amacıyla ilgili kurum ve
kuruluşlara ziyaretler gerçekleştirmek,
g) İnsan hakları uygulamalarının teşvik edilmesi amacıyla örnek kurum ve
kuruluşlar ile kamu görevlilerinin tespit edilerek ödüllendirilmesini
sağlamak,
h) Karakol ve nezarethane denetleme formlarını inceleyerek varsa
aksaklıkların giderilmesi hususunda ilgililere tavsiyelerde bulunmak,
i) Nezarethane koşullarının iyileştirilmesi ve ilgili mevzuata uygun hale
getirilmesi hususunda tavsiyelerde bulunmak,
j) Sanık haklarının etkin bir şekilde uygulanmasını sağlamaya yönelik
araştırma ve inceleme yapmak,
ile görevlidir.
İhlal iddialarını inceleme ve karara bağlama
Madde 13 : İl ve İlçe Kurulları; insan hakları ihlali iddiaları ile ilgili
başvuruları incelemek ve araştırmak, inceleme ve araştırma sonuçlarını
değerlendirmek, ulaşılan sonuçları konusuna göre Cumhuriyet savcılıklarına
ya da ilgili idari makamlara iletmek ve sonucunu takip etmekle görevlidir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
İl ve İlçe İnsan Hakları Kurullarının Çalışma Usul ve Esasları
Kurul toplantı esasları
Madde 14 : Kurullar aşağıdaki usul ve esaslara göre çalışır;
a) Kurullar ayda bir defa toplanır. Ancak gerekli görülen durumlarda,
başkanın çağrısı üzerine ayda birden fazla da toplanabilir.
b) Kurul toplantılarına illerde vali veya valinin görevlendireceği bir vali
yardımcısı, ilçelerde kaymakam başkanlık eder.
c) Kurul, üye tam sayısının salt çoğunluğu ile toplanır ve toplantıya
katılan üyelerin salt çoğunluğu ile karar verir.
d) Kararlara itirazı olan üyelerin karşı oy gerekçeleri, karar altında özet
olarak kaydedilir.
e) Kurul Başkanı ve üyeleri; kendileri, alt ve üst soylarından biri ve
eşleri ile ilgili olan konuların görüşüldüğü toplantılara katılamazlar.
f) Toplantıya katılmayan üyelerin mazeretleri toplantı tutanağında
belirtilir. Kurul toplantılarına katılmakta özen göstermeyen üyelerin kurum
ve kuruluşları uyarılır ve üç defa üst üste kurul toplantılarına
katılmayanların üyeliği düşmüş sayılır.
g) Gündem, kurul başkanı tarafından üyelerin teklifleri de dikkate alınarak
hazırlanır ve toplantıdan önce kurul üyelerine dağıtılır.
h) Toplantılar nedeniyle üyelere herhangi bir ücret ödenmez.
Sekretarya hizmeti
Madde 15 : Kurulun sekretarya hizmetleri, illerde ve ilçelerde yazı işleri
müdürlükleri tarafından yürütülür. Zorunlu masraflar valilik ve kaymakamlık
tarafından karşılanır.
Komisyonların çalışma usul ve esasları
Madde 16 : Komisyonlar toplantılarını çalışma şartlarına göre
belirleyecekleri aralıklarla gerçekleştirir. Komisyonlar çalışmalarını
yaparken diğer kurul üyelerinin bilgi ve görüşüne de başvurabilir.
Komisyonlar yapacakları çalışmaları araştırma, inceleme ve değerlendirme
raporlarını kurul gündemine getirmek üzere kurul başkanına sunar.
Başvuruların alınması
Madde 17 : Masalar başvuruların alınmasında aşağıdaki usul ve esaslara uyar;
a) Başvuruların mümkün olabildiğince kolaylaştırılması esas olup, başvurular
dilekçeyle, telefonla, elektronik posta veya şehrin değişik yerlerine
konulan İnsan Hakları Başvuru Kutuları aracılığıyla veya sözlü olarak
yapılabilir.
b) Elektronik posta mesajları ve İnsan Hakları Başvuru Kutuları mümkün olan
en kısa sürede açılır.
c) Başvuru sahibinden başvuruyla ilgili bilgi ve belgeler alınır.
d) Dilekçeyle yapılan başvurularda, başvuru sahibine başvurunun tarih ve
sayısını gösteren bir alındı belgesi verilir.
e) Masaya gelen tüm başvurular, takibinin yapılması amacıyla dosyalanır,
takip defterine kaydedilir; her başvuruya bir kayıt numarası verildikten
sonra en kısa sürede kurul başkanına iletilir.
Başvuruların değerlendirilmesi ve sonuçlandırılması
Madde 18 : Başvuruların değerlendirilmesi ve sonuçlandırılmasında aşağıdaki
usul ve esaslara uyulur;
a) İl ve İlçe Kurullarına yapılan başvurular, İl ve İlçe Masaları
aracılığıyla kurul gündemine getirilir.
b) İl ve İlçe Masalarına gelen her başvuru kurulda görüşülür ve başvurularla
ilgili ne tür işlemler yapılacağına karar verilir.
c) Başvurular, konularına göre ilgili kanunlarda belirtilen zamanaşımı
süreleri göz önünde tutularak değerlendirilir.
d) Kurulda alınan kararlar ve yapılan işlemler yazılı olarak başvuru
sahibine en geç otuz gün içerisinde bildirilir ve gerekli hallerde ara bilgi
de verilir.
e) Kurul, gerekli gördüğü hallerde re’sen veya başvuru sahibinin isteği
üzerine, başvuru sahibini veya temsilcisini dinleyebilir.
f) Başvuru hakkında karar verilmesine imkan vermeyen eksiklikler söz konusu
ise, eksikliklerin tamamlanması için ara karar alınır.
g) Bakanlık ve Başkanlık tarafından iletilen konular ilgili kurulda
öncelikle görüşülerek sonuçlandırılır ve sonucundan Bakanlığa veya
Başkanlığa bilgi verilir.
h) Başvuru sahibine verilecek yanıtta, hakları konusunda kendisine
başvurabileceği yasal yollar hakkında bilgi verilir.
i) Kurul kararları, ilgili kamu kurum ve kuruluşları tarafından
geciktirilmeksizin öncelikle ele alınıp sonuçlandırılır.
Raporlama
Madde 19 : Kurullar tarafından faaliyetleri ile ilgili aylık rapor
hazırlanır. Hazırlanan raporlar dönemi izleyen ayın ilk 10 günü içerisinde
valilik kanalıyla Başkanlığa gönderilir.
Ayrıca kurullar, Dünya İnsan Hakları Günü ve Haftası programı çerçevesinde
yapılan faaliyetleri içerir bir raporu bir ay içerisinde valilik kanalıyla
Başkanlığa gönderir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Çeşitli Hükümler
Yürürlükten kaldırılan hükümler
Madde 20 : 2/11/2000 tarihli ve 24218 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
“İnsan Hakları Kurullarının Görev, Kuruluş ve Çalışma Esasları Hakkında
Yönetmelik” yürürlükten kaldırılmıştır.
Yürürlük
Madde 21 : Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
Madde 22 : Bu Yönetmelik hükümlerini insan haklarından sorumlu Bakan
yürütür.
|