|
20 KASIM 1959
20 Kasım "Dünya Çocuk Hakları Günü". Dünya üzerinde birçok çocuk ya savaş
ortasında ya da açlık sınırında yaşamını sürdürüyor. Bu koşulları ortadan
kaldırmak ve onlara daha iyi bir yaşam sağlamak amacıyla hazırlanan Çocuk
Hakları Sözleşmesi, 191 ülke tarafından kabul edilmiştir. Türkiye'nin de
1990 yılında imzaladığı bu sözleşme toplam 54 maddeden oluşmaktadır.
Taraf ülkeler bu sözleşmeyi hazırlarken çocuğun kişiliğinin tam ve uyumlu
olarak gelişebilmesi için mutluluk, sevgi ve anlayış havasının içindeki bir
aile ortamında yetişmesinin gerekliliğini kabul etmişlerdir. Ayrıca çocuğun
toplumda bireysel bir yaşantı sürdürebilmesi için her yönüyle
hazırlanmasının ve özellikle barış, değerbilirlik, hoşgörü, özgürlük,
eşitlik ve dayanışma ruhuyla yetiştirilmesinin gerekliliğini savunmuşlardır.
*Madde 1
Bu Sözleşme uyarınca çocuğa uygulanabilecek olan kanuna göre daha erken
yaşta reşit olma durumu hariç, onsekiz yaşına kadar her insan çocuk sayılır.
*Madde 2
1.Taraf Devletler, bu Sözleşmede yazılı olan hakları kendi yetkileri altında
bulunan her çocuğa, kendilerinin, ana babalarının veya yasal vasilerinin
sahip oldukları, ırk, renk, cinsiyet, dil, siyasal ya da başka düşünceler,
ulusal, etnik ve sosyal köken, mülkiyet, sakatlık, doğuş ve diğer statüler
nedeniyle hiçbir ayrım gözetmeksizin tanır ve taahhüt ederler.
*Madde 3
1.Kamusal ya da özel sosyal yardım kuruluşları, mahkemeler, idari makalar
veya yasama organları tarafından yapılan ve çocukları ilgilendiren bütün
faaliyetlerde, çocuğun yararı temel düşüncedir.
*Madde 5
1.Taraf Devletler, bu Sözleşmenin çocuğa tanıdığı haklar doğrultusunda
çocuğun yeteneklerinin geliştirilmesi ile uyumlu olarak, çocuğa yol gösterme
ve onu yönlendirme konusunda ana-babanın, yerel gelenekler öngörüyorsa uzak
aile veya topluluk üyelerinin, yasal vasilerinin veya çocuktan hukuken
sorumlu öteki kişilerin sorumluluklarına, haklarına ve ödevlerine saygı
gösterirler
*Madde 6
1.Taraf Devletler, her çocuğun temel yaşama hakkına sahip olduğunu kabul
ederler.
2.Taraf Devletler, çocuğun hayatta kalması ve gelişmesi için mümkün olan
azami çabayı gösterirler.
nMadde 11
1.Taraf Devletler, çocukların yasadışı yollarla ülke dışına çıkarılıp geri
döndürülmemesi halleriyle mücadele için önlemler alırlar.
*Madde 12
1.Taraf Devletler, görüşlerini oluşturma yeteneğine sahip çocuğun kendini
ilgilendiren her konuda görüşlerini serbestçe ifade etme hakkını bu
görüşlere çocuğun yaşı ve olgunluk derecesine uygun olarak, gereken özen
gösterilmek suretiyle tanırlar.
*Madde 13
1.Çocuk, düşüncesini özgürce açıklama hakkına sahiptir; bu hak, ülke
sınırlarına bağlı olmaksızın; yazılı, sözlü, basılı, sanatsal biçimde veya
çocuğun seçeceği başka bir araçla her türlü haber ve düşüncelerin
araştırılması, elde edilmesi ve verilmesi özgürlüğünü içerir.
*Madde 14
1. Taraf Devletler, çocuğun düşünce, vicdan ve din özgürlükleri hakkına
saygı gösterirler.
*Madde 15
1. Taraf Devletler, çocuğun dernek kurma ve barış içinde toplanma
özgürlüklerine ilişkin haklarını kabul ederler.
*Madde 16
1.Hiçbir çocuğun özel yaşantısına, aile, konut ve iletişimine keyfi ya da
haksız bir biçimde müdahale yapılamayacağı gibi, onur ve itibarına da haksız
olarak saldırılamaz.
Madde 20
*1.Geçici ve sürekli olarak aile çevresinden yoksun kalan veya kendi
yararına olarak bu ortamda bırakılması kabul edilmeyen her çocuk, Devletten
özel koruma ve yardım görme hakkına sahip olacaktır
*Madde 23
1.Taraf Devletler zihinsel ya da bedensel özürlü çocukların saygınlıklarını
güvence altına alan, özgüvenlerini geliştiren ve toplumsal yaşama etkin
biçimde katılmalarını kolaylaştıran şartlar altında eksiksiz bir yaşama
sahip olmalarını kabul ederler.
*Madde 24
1.Taraf Devletler, çocuğun olabilecek en iyi sağlık düzeyine kavuşma, tıbbi
bakım ve rehabilitasyon hizmetlerini veren kuruluşlardan yararlanma hakkını
tanırlar. Taraf Devletler, hiçbir çocuğun bu tür tıbbi bakım hizmetlerinden
yararlanma hakkından yoksun bırakılmamasını güvence altına almak için çaba
gösterirler
*Madde 27
1.Taraf Devletler, her çocuğun bedensel, zihinsel, ruhsal, ahlâksal ve
toplumsal gelişmesini sağlayacak yeterli bir hayat seviyesine hakkı olduğunu
kabul ederler.
*Madde 28
1.Taraf Devletler, çocuğun eğitim hakkını kabul ederler.
*Madde 31
1.Taraf Devletler çocuğun dinlenme, boş zaman değerlendirme, oynama ve
yaşına uygun eğlence (etkinliklerinde) bulunma ve kültürel ve sanatsal
yaşama serbestçe katılma hakkını tanırlar.
*Madde 33
1.Taraf Devletler, çocuğun, ekonomik sömürüye ve her türlü tehlikeli işte ya
da eğitimine zarar verecek ya da sağlığı veya bedensel, zihinsel, ruhsal,
ahlâksal ya da toplumsal gelişmesi için zararlı olabilecek nitelikte
çalıştırılmasına karşı korunma hakkını kabul ederler.
*Madde 34
Taraf Devletler, çocuğu, her türlü cinsel sömürüye ve cinsel suistimale
karşı koruma güvencesi verirler.
|